Hello anh em. Hôm nay mình sẽ viết về một chủ đề được khá nhiều anh em quan tâm. Đó là việc có nên đi học khóa học BA hay không? Học khi nào thì hợp lý? Khóa học BA dành cho ai? Học ở đâu hay học như thế nào cho hiệu quả? Bài viết này mình sẽ chia sẻ cho anh em những trải nghiệm của mình về chuyện học khóa học nghiệp vụ này.

1. Có nên đi học?

Lý do mà mình tìm đến khóa học BA thì cũng như nhiều anh em. Muốn có một kiến thức nền vững trước khi vô đi làm. Lúc trước khi học mình cũng có tìm đến một số anh chị đi trước. Cũng hỏi câu hỏi i chang. Hồi đó mình có hỏi một anh cũng lâu năm trong nghề là có nên tham gia 1 khóa học nghiệp vụ như vậy không? Cái ảnh nói là nên. Vì cái gì mang tính basic, nền tảng thì khi nắm được nó, mình sẽ đi vững hơn.

Hồi đó mình cũng hơi mông lung về các khóa học như vầy. Một phần vì cũng chưa phổ biến lắm. Phần thứ hai la giá khá chát so với sinh viên mới ra trường, mà học xong không biết có dùng được gì không nữa.

Tuy nhiên, nếu anh em nào hỏi mình là có nên đi học một khóa học BA hay không? Thì mình mạnh dạn trả lời luôn là có. Nhưng tùy vào mình đang ở giai đoạn nào nữa. Cụ thể mình sẽ nói chi tiết ở bên dưới.

2. Vì sao?

Chủ yếu có 3 lý do sau mình nghĩ rất cần thiết:

Thứ nhất“đứng trên vai người khổng lồ”. Thông thường thì các khóa học nghiệp vụ sẽ hướng dẫn anh em cách mà nghiệp vụ đó làm như thế nào? Vì sao phải như vậy, mà không phải khác đi? Và nó đã được đúc kết từ những best pratices của các giảng viên, là những anh chị đi trước, làm trong nghề đã lâu năm.

Điều này là vô cùng thực tế. Cái này giúp anh em rút ngắn được khoảng cách giữa những gì được học trong trường, những gì đọc trên mạng với thực tế đi làm rất là nhiều.

Thứ hai là nó làm mình đỡ bỡ ngỡ hơn khi đi làm thực tế. Vì nếu đã tiếp xúc với các khái niệm quen thuộc của BA trước rồi như: Uses Case, Test Case, Elicit thông tin, Requirement, các loại documents, vâng vâng và mây mây. Thì khi đụng việc thực tế, sẽ đỡ tốn thời gian training lại từ đầu tới cuối rất là nhiều cho anh em. Mình vừa nắm được cái căn bản, mà công ty đỡ tốn công training lại nữa.

Hiểu được khái niệm cơ bản giúp anh em đỡ bỡ ngỡ hơn khi trao đổi công việc với đồng bọn

Hiểu được khái niệm cơ bản chắc chắn sẽ giúp anh em đỡ rối hơn khi trao đổi công việc với đồng bọn

Cuối cùng là cái gì nền tảng thì cũng đều quan trọng hết. Mình có một câu chuyện “hư cấu có thật” kể anh em nghe chơi. Có hai anh Tom và Jerry. Cả hai đều xuất phát điểm từ sinh viên.

Lúc mới ra trường, Tom quyết định apply ngay vào tìm việc và may mắn được nhận vào làm BA ở một công ty cỡ xịn. Tom bảo không cần học khóa học BA làm gì hết, vô làm, rồi học từ dự án thực tế mới phê. Thế là trời thương, mới vào công ty, Tom đã được join ngay vào dự án vì đang thiếu resources quá. Tom khoái lắm vì được làm ngay từ đầu và còn được học từ dự án nữa. Quá thiết thực luôn!

Nhưng vì không có thời gian khi vừa phải tự làm, tự học từ các anh chị nên Tom cảm thấy khá đuối trong việc tự tìm hiểu. Có vài chỗ Tom chả hiểu sao bà con người ta làm vậy hết. Tom cứ nghe và làm theo thôi. Riết theo lối mòn, khả năng tư duy của Tom trong nghề không khá lên được. 10 năm sau, Tom cứ tàng tàng như vậy, mãi là một BA cùi bắp…

Khác với Tom, Jerry lại đăng ký ngay một khóa BA lúc mới ra trường. Khóa học của Jerry kéo dài suốt 2 tháng hơn. Vừa học vừa được làm nhiều case study thực tế nên Jerry rất khoái. Học xong Jerry cũng được nhận vào làm BA ở một công ty outsource. So với Tom, Jerry mất khoảng 2 tháng mới được đi làm thực tế. Nhưng khi vô làm, Jerry thấy thoải mái hơn hẳn vì anh này biết được mọi người đang làm gì. Và tại sao làm như vậy?

Không lâu sau, Jerry được join vào một dự án. Và thế là ảnh phát huy hết những gì đã được học và tự áp dụng vào dự án mình đang chạy. Vừa làm, Jerry vừa nghiệm ra được đúng là những gì mình được chia sẻ là như thế này, chứa hổng phải như thế kia. Và quan trọng nhất là ảnh hiểu được: tại sao cần làm như vậy? Với tư duy đó, Jerry càng làm càng lên tay. 10 năm sau, Jerry lên chức “chúa tể của những BAs”, cưới vợ đẹp, mua căn hộ, mua xe xịn rần rần các kiểu. The end!!!

2. Khóa học BA dành cho ai?

Thường thì ai học cũng được. Già trẻ lớn bé, thông minh cu-te, đẹp trai gì học cũng được hết. Nhưng thường thì khóa học tập trung nhắm đến một vài đối tượng sau:

  • Các anh em mới ra trường có nguyện vọng làm BA. Vô học 1 phát là nắm được một vài khái niệm cơ bản cũng như bản chất vấn đề. Đi tìm việc cũng dễ thở hơn. Dễ thở hơn thôi chứ không có gì là chắc cú có việc đâu nhé anh em :))
  • Những anh em nào muốn chuyển hướng sang làm BA, khi trước đó đã có kinh nghiệm làm dev, QA hay QC. Vì cũng là anh em làm phần mềm hết, nên quy trình, cách thức triển khai dự án, cách chạy dự án này nọ cũng đã nắm rồi. Khi tham gia khóa học này có lợi thế hơn mấy anh em trên là biết nhiều hơn về ngành, về lĩnh vực đang làm. Và giờ chỉ cần bổ sung những kiến thức, khai niệm căn bản của BA là chạy ngon lành. Hồi đó mình học cũng có nhiều anh chị như vậy lắm.
  • Cuối cùng là anh chị em muốn chuyển hẳn sang nghề BA từ một lĩnh vực khác như tài chính, sales, sản xuất, nông nghiệp, ca sĩ, người mẫu, blah blah… Đối tượng này mình thấy cũng có nhưng không nhiều. Nhưng nói chung là chơi được hết. 

Như mình nói trên thì đối tượng học sẽ rất nhiều. Và thiệt ra thì đó cũng là một cái hay của việc đi học khóa học nghiệp vụ này. Vì mình sẽ có rất nhiều góc nhìn khác nhau.

Phụ thuộc vào xuất phát điểm của anh em là gì. Có người góc nhìn Dev thì họ sẽ hơi thiên hướng về kỹ thuật và chú trọng nhiều hơn vào cách làm sao lấy requirement chẳng hạn. Như QC hay QA thì có thể hơi nghiêng về quy trình. Còn sinh viên mới học ngáo ngáo như tụi mình hồi đó thì rất hay hỏi ngu. Nhưng hỏi riết rồi cũng ló ra được một câu hỏi “đỡ ngu” :))

Một là điều này làm cho lớp học dòm có không khí hơn hẳn. Anh em đi làm về mệt, vô học sẽ cảm thấy zui zẻ, thoải mái và đỡ chán hơn. Hai là nó giúp mình xoay kiến thức ở nhiều góc cạnh. Hểu rõ bản chất vấn đề hơn.

3. Dạy những gì?

Nói về nội dung thì cũng tùy trung tâm, tùy chỗ dạy nữa. Mình nhớ hồi đó lớp mình học là lớp căn bản của BAC. BAC có 2 lớp, lớp nâng cao và lớp căn bản. 

Nhớ lại thì hồi đó mình học đâu đó khoảng 4-5 nội dung chính. Chủ yếu mang tính giới thiệu và giải thích “tại sao là như vậy” là chủ yếu. Mình không nhớ rõ nội dung lắm. Nhưng chắc chắn là mấy cái sẽ rất hay gặp trong nghề, dù là junior hay senior. Để nhớ lại xem hình như là: BA là gì? Use Cases là gì? Rồi moi móc requirement như thế nào? Các phương pháp mockup. Rồi tới các loại sơ đồ như ERD hay BPMN…

Cá nhân mình thì sau khóa học ấn tượng rõ nhất về 3 thứ:

  • BA là gì, bản chất của BA là gì, BA xuất hiện ở đâu, hình thù dáng dấp như thế nào?
  • Tại sao lại là moi móc thông tin, moi móc requirement, mà không phải là đi “thu thập thông tin, thu thập requirement”?
  • Agile methodology (cái này chưa đủ trải nghiệm nên sẽ không có hyperlink cho anh em tham khảo đâu, muahahaha)

Riêng cái Agile thì giờ nếu có hỏi lại thì mình thề là đã quên sạch béng cái Agile nó nói gì rồi. Nhưng cái quan trọng mà mình ấn tượng nhất là: “be agile” chứ đừng “do agile”. Câu này đọc lên 1 phát là nghe hay liền chứ hả anh em.

“Be agile” tức là sao? Là làm gì thì làm, document gì thì document, miễn luôn đảm bảo được tinh thần Agile. Là luôn chú trọng việc anh em tương tác trực tiếp với nhau, thay vì mail hay document. Là luôn đảm bảo tương tác với khách hàng, luôn tiếp thu feedback của người ta rồi hoàn thiện dần dần. Gì chứ khách hàng mà để mục rúc, để 10,010,001 năm sau mới liên lạc lại là biết dự án chạy sao luôn rồi!!! Nội việc đọc cái số “10,010,001” là đã thấy mệt rồi.

Hoặc là anh em có daily meeting với nhau hay không. Thông tin của ông này, ông kia có nắm được hay không. Hay là 1 ông off 1 cái, là nhánh của ông đó chết tươi luôn. Cái này mình gặp rồi nên sợ hãi lắm anh em!!! Tinh thần của team có “welcome change” hay không? Hay luôn tâm lý auto liệt kê các requirement ở giai đoạn sau vô “change request”!!!

Mấy cái mình kể có thể sẽ rất lộn xộn, không theo mớ hỗ lốn nào hết. Nhưng đó là mấy cái mình đã và đang áp dụng, cũng như đã mắc sai lầm. Mình chưa đủ trải nghiệm để giải thích Agile nó là gì cho thật sự phù hợp và dễ hiểu. Nhưng tâm lý mình hãy “luôn Agile” rồi sau đó hành động sẽ auto làm đúng theo như những gì mà mấy ông trong hiệp hội Agile ổng nói. Hoặc chí ít là gần đúng.

Còn nếu chưa hiểu vấn đề, mà cứ khăng khăng phải “do agile”. Tui là tui phải làm như thế này, làm như thế kia, mà trong đầu chả hiểu mô tê gì hết thì rõ ràng là không hiệu quả.

Hồi đó mình học trúng lớp của anh Dương (lúc đó là ảnh đang làm BA Manager của Nash Tech). Mà thiệt ra là hồi đó mình me đúng lớp ảnh dạy rồi mới đăng ký học. Do có ấn tượng ban đầu về ảnh quá tốt. Thiệt tình không phải khen, nhưng phải công nhận mấy điều sau về cái lớp hồi đó mình học:

  • Số lượng học viên vừa phải, đủ mọi đối tượng với nhiều góc nhìn nên làm cho mình tiếp thu rất tốt.
  • Nội dung hồi đó mình học không quá nhiều, không dàn trải, nhưng lại rất sâu và được xoay rất nhiều chiều. Nên lúc học idea cứ bắn tung tóe hết cả lên, một trời idea mà không biết làm sao cho xuể hết :))
  • Anh Dương hồi đó ảnh cho khá nhiều case study để anh em làm thiệt, có cơ hội cọ xát nhau chơi. Làm 1 phát là biết ngay mình hiểu tới hay chưa, hay hiểu sai vấn đề. Hay ở chỗ nó rất thực tế. Vì bản thân giảng viên đều lấy các case study thực tế trong công việc của họ ra cho mình làm mà.

Cái heading mục này là “dạy những gì” mà có vẻ nãy giờ mình chém hơi lan man rồi. Vì nhiều lúc chương trình dạy bây giờ được update lại, nên có thể hơi khác lúc mình học. Nhưng nhìn chung, mình muốn nói về những trải nghiệm và cảm nhận thực tế của mình (nên có thể có hơi lộn xộn). Để anh em có cái nhìn thật nhất, rồi từ đó tự rút chích những thông tin mình cần 🙂

4. Có thiệt là hiệu quả?

Nói một phát cho vuông là RẤT CÓ HIỆU QUẢ!!!

Hồi đó mình cân nhắc, suy nghĩ về việc có nên tham gia khóa học BA nhiều bao nhiêu, thì giờ mình thấy nó xứng đáng bấy nhiêu. Hoặc có thể hơn gấp mấy lần. Ngoài kiến thức ra, anh em còn có thêm bạn bè, mối quan hệ abc, xyz sau khóa học.

Có thể là lúc mới học, mới quen nhau còn mặn nồng. Sau này học xong thì auto người dưng :)) Nhưng suy cho cùng thì vẫn là anh em trong nghề với nhau. Không giúp nhau bây giờ thì giúp nhau sau này, không nhiều thì ít.

Từ mối quan hệ, anh em sẽ có thêm cơ hội. Đó là điều chắc chắn. Mối quan hệ bền hay không, cơ hội nắm bắt kịp hay không thì do tùy người, tùy thời điểm. Cơ hội mới luôn mở ra bất cứ lúc nào, ai mà biết được. Có thể sau khi học khóa học BA xong, anh em rủ nhau đi trốn công ty cũ, tìm bến đỗ ở công ty mới. Nơi đó có anh sếp đẹp chai cu-te với mức đãi ngộ khủng hơn thì sao :))

5. Học phí?

Okay bà con, trước khi kết thúc bài này, mình còn một vấn đề quan trọng không kém muốn chia sẻ với anh em. Đó là học phí học khóa học BA. Anh em nào đi làm rồi thì có thể trang trải được. Nhưng đối với mấy anh em mới ra trường thì có thể hơi căng. Vì hồi đó học phí mình học ở BAC là 5,900,000đ, học trong 2 tháng thì phải. Anh em lên website của BAC tham khảo cho chính xác.

Sẽ có một vài cách cho anh em nào chưa đủ tài chính như sau:

Cách thứ nhất: BAC có tài trợ học bổng học 100% cho các cuộc thi liên quan tới CNTT, MIS hay IoT gì đấy. Nên muốn học mà không đủ xèng thì cứ đâm đầu vào thi rồi dựt giải. Mình thật sự phải cảm ơn BAC rất nhiều đã tài trợ cho cuộc thi iCIO hồi đó. Nếu hồi đó BAC không tài trợ thì chắc giờ post này cũng sẽ không được ra đời 😂😂😂

Cách thứ hai: Xác định có đi học hay không càng sớm càng tốt. Xác định càng sớm càng đỡ áp lực tiền bạc. Vì sao? Vì xác định sớm để còn lo mà để dành tiền chứ sao nữa :)) Đùng một cái quyết định bỏ 6.000.000đ ra cái vèo đâu phải chuyện đùa. Như tầm đầu năm 4 xác định là: trước khi ra trường độ 1 tháng sẽ học. Thì để dành cỡ 500k/ tháng. Đầu học kỳ tới gần cuối học kỳ cỡ 10 tháng, nhân lên là được 5 trẹo rồi. Ráng ráng thêm tí là được thôi. Hoặc đi làm thêm, thực tập kiếm đủ xèng rồi học.

Cách cuối cùng: Xin tài trợ hoặc đi vay. Đối tượng là phụ huynh. Cách này thì  bao nhanh, gọn, lẹ, nhưng có thể sẽ phải tường trình hơi lâu trước khi được giải ngân.

Okay bài dài này đã trên 2k5 từ rồi, quá dài cho 1 đêm “làm việc chăm chỉ” và hệ quả của những chuỗi ngày lười biếng không chịu lên bài 😅 Hi vọng bài này sẽ không quá dài với anh em. Mình mong nó truyền đạt chân thật nhất những gì mình đã trải nghiệm khi đi học 1 khóa học BA. Để qua đó anh em cùng tham khảo.

Hẹn gặp anh em ở bài sau nhé, khoảng 2 tuần hoặc 2 tháng nữa :)). Bye bye!

Nguyen Hoang Phu Thinh

Hello anh em! Mình là Thịnh, hiện tại mình đang làm Business Analyst tại RBVH. Mình đang tập viết, tập đọc sách và góp nhặt những trải nghiệm trong nghề BA trên blog này. Hi vọng những chia sẻ của mình sẽ giúp ích được anh em 🙂 Read more about me