Bức xúc không làm ta vô can. Một cuốn sách sẽ không bao giờ bán chạy tại Việt Nam. Ít nhất cho đến thời điểm hiện tại!

…….

Hello anh em. Nếu đã tìm đến bài review với những dòng chữ đầu tiên này, thì mình có 2 tin muốn gửi đến anh em. Một vui, một buồn. Tin vui là mình đang review một cuốn sách, mà theo mình là rất chất. Chất nhất quả đất. Và hi vọng sau khi đọc review xong, anh em sẽ hứng thú với cuốn này. Mua về, đọc nó và chắc chắn sẽ tích lũy được một ít gì đó cho bản thân. Đó là tin vui.

Tin buồn, là anh em sẽ chẳng bao giờ… vui nổi khi đọc cuốn sách này, dù chỉ một trang 🙁 Bức xúc không làm ta vô can là một cuốn sách buồn. Với mỗi người, có thể nỗi buồn sẽ khác nhau. Có người buồn ít, có người buồn nhiều hoặc chỉ là một ít chạnh lòng. Nhưng sẽ không ai có thể vui nổi, khi đọc xong cuốn sách này.

Vừa vui, vừa buồn. Ngộ ha anh em. Bài review này mình sẽ giới thiệu một cuốn sách, mà có thể nó sẽ tát thẳng vào mặt chúng ta. Và kéo mỗi người trong chúng ta quay về với thực tại.

Thực tại gì, thực tại xã hội Việt Nam, thực tại cuộc sống xung quanh, thực tại những gì hằng ngày chúng ta tiếp xúc, những người chúng ta gặp. Hay sâu sắc hơn, là niềm tin mà bấy lâu nay mỗi người trong chúng ta vẫn hay tôn sùng. Những niềm tin đang được nuôi dưỡng hằng ngày. Nghe có vẻ chán?!? Nhưng không hề anh em.

1. Những câu chuyện rất thực tế và gần gũi

Cuốn sách viết về thực tại xã hội Việt Nam ở hiện tại. Xuyên suốt cuốn sách toàn là những câu chuyện nóng hổi, ai cũng biết. Từ Ngọc Trinh, Sơn Đoòng, cho tới các show truyền hình thực tế. Từ chuyện văn hóa nuôi dạy con cái cho đến chuyện văn hóa du lịch. Tất cả đều được mô tả rất thực tế bằng một ngòi bút… mỉa mai rất thông minh.

Mục lục bức xúc không làm ta vô can

Mục lục có thể là một trong những lý do làm tăng quyết định đọc cuốn này của mình 🙂 Nhiều câu chuyện rất thật và gần gũi, nhưng không hề chán. Ngay từ cả tiêu đề đã thấy hấp dẫn rồi.

Những câu chuyện tác giả đưa ra đều dựa trên góc nhìn cá nhân, dựa trên những gì quan sát được. Nếu dựa vào những số liệu thực tế kết hợp cách suy luận của tác giả, chúng ta sẽ rất ngỡ ngàng – bẽ bàng với những gì mà truyền thông trước giờ hay thêu dệt.

Nào là chuyện dân Việt Nam mình hằng năm tiêu thụ cả tỉ lít bia, đó đã là bao so với Brazil, Ý, Úc hay nhà vô địch Tiệp Khắc. Chưa hết, dân mình hằng năm ăn tới cả 5 triệu con chó. Nhưng, vẫn chưa bằng một gốc của Cameroon, Ghana, Canada, và đương nhiên là cả người anh em Hàn Quốc.

Hàn Quốc 1 năm họ ăn tới 1,5 triệu con chó, và… uống tới 9 triệu con chó. À, 9 triệu con này dùng để pha chế rượu Gaesoju, uống rất tốt cho sức khỏe, đặc biệt là… sau khi phẫu thuật :)) Vậy nên: đừng cứ chăm chăm suốt ngày phê phán dân ta uống bia, ăn thịt chó ầm ầm, rồi chất lượng cuộc sống đi xuống. Không liên quan tí nào đâu. Nhìn Hàn Quốc hay Canada, mức độ tiêu thụ bia hay thịt chó chả có tí liên quan nào đến chất lượng cuộc sống người ta cả.

Ngoài chuyện thịt chó, rượu bia ra thì còn có rất nhiều thứ hay để đọc trong cuốn sách này. Mỗi người đọc sẽ có một cảm nhận của riêng mình.

2. Nhiều góc nhìn

Những câu chuyện thực tế và gần gũi đã được kể. Nhưng làm sao mang những câu chuyện này đến người đọc một cách nhẹ nhàng và không-bị-nhàm-chán?

Một trong những điểm hay của sách là tác giả nhìn vấn đề ở nhiều góc cạnh. Rất mới và độc lạ. Ví dụ như trước giờ xem chạy đua, ai cũng để ý xem ai nhất, ai nhì, ai ba. Nhưng anh em đã bao giờ để ý đến người chạy về chót chưa. Hình ảnh người chạy về chót này nó mang ý nghĩa gì? Hay chuyện “người đứng một mình”, hình ảnh này nói lên điều gì. Và cả chuyện nước mình có tỷ phú đô la nữa.

Mấy cái này thì có gì đáng nói? Toàn là chuyện trên trời. Nhưng không, ngược lại tác giả có nhiều cái rất hay để nói về những thứ ngó bộ có vẻ lạ này. Và quan trọng nhất là nó liên quan gì tới mình nữa.

Mình cũng bị ấn tượng với một vấn đề mà tác giả đưa ra.

Đi uống cà phê, bạn gặp một ông lão già cả tội nghiệp, đang lặn lội bán từng tờ vé số giữa trưa nắng. Người có lòng thì mua ủng hộ 1 tờ, 2 tờ. Người thẳng thắn hơn thì khua tay cho xong. Và, chả ngại buộc miệng dăm ba câu kiểu: “lúc trẻ không lo cố gắng, giờ phải gánh chịu hậu quả”.

Với nhiều người đó cũng là một phương án “có vẻ hợp lý”. Nhưng tác giả lại nhìn ở một góc độ khác. Những người nghèo, quanh năm suốt tháng họ đã biết họ nghèo rồi. Họ đã biết trong xã hội này, họ tồi tệ như thế nào rồi. Nên không cần ai trong chúng ta nhắc lại điều này cho họ nghe nữa.

Nếu ủng hộ được thì tốt. Nhưng nếu không thì làm ơn hãy ngừng phê phán. Cái mình cần làm là giúp họ có thêm động lực từ những việc nhỏ nhặt nhất. Và trong câu chuyện mình lấy ví dụ, thiết thực nhất là hãy ủng hộ họ 1 2 tờ, nếu được. Cái mà người nghèo duy nhất còn lại rất ít và cũng rất dễ mất, đó là hi vọng. Không phải lối sống của họ dẫn họ tới nghèo đói, mà nghèo đói đã tạo cho họ lối sống như vậy. Ngày ngày cứ ra đường ngồi chống cằm rồi về… uống rượu.

3. Kéo về một thực tại… phũ như chưa từng được phũ

Và cái nhiều góc nhìn nó càng làm lộ rõ bản chất của một số thứ. Những thứ mà bấy lâu nay anh em cứ mù quáng tin vào nó. Việt Nam mình là trùm sính ngoại, khoái tây ba lô. Cái đó ai cũng thấy. Cụ thể hơn, là trùm mê cách hành xử “trong phòng chờ sân bay” của Mỹ. Cách nuôi dạy con của người Do Thái. Hay tính cách luôn nhẫn nại và khiêm nhường của người Nhật.

Mỹ, Do Thái và Nhật là 3 cái tên được truyền thông thêu dệt lên đẹp nhất và xuất sắc nhất. Nó làm lu mờ đi những cái “cũng đẹp khác” trên thế giới này. Chưa kể, 3 cái tên trên cũng không đến mức để chúng ta ngưỡng mộ một cách mù quáng như vậy.

“Trong hình dung lãng mạn của người Việt, người Nhật ngồi tàu điện ngầm chằm chú đọc Khởi nghiệp của Fukuzawa. Thực tế trần trụi là họ nghiền ngẫm Manga. Nhà văn Murakami tin rằng chỉ 5% dân số Nhật thực sự yêu quý sách”

Trích trong sách

Còn “quốc gia khởi nghiệp” Israel, là một trong 4 nước có hình ảnh tệ nhất trong con mắt thế giới, theo một cuộc điều tra của BBC, cùng với Bắc Triều Tiên, Pakistan và Iran. Năm 2010, 77% người Israel cho rằng bất kể họ làm gì thế giới cũng sẽ phê phán họ.

Cái gì nó cũng có 2 mặt. Nhìn vào mặt tốt để học hỏi thì đúng là tốt. Nhưng đừng tôn sùng quá, và đừng để truyền thông, báo đài vẽ nên bức tranh tuyệt đẹp rồi răm rắp nghe theo.

Chính điều này làm cản trở việc học, tiếp thu những cái hay cái mới của chúng ta. Đóng lại, thay vì mở ra. Đóng lại những văn hóa, con người và những điều hay ho khác từ các nước trên thế giới. Và chỉ chăm chăm suốt ngày ca tụng về cách dạy con của người Do thái. Rồi thì “hiếm người Mỹ nào dùng smartphone trong phòng chờ sân bay”. Hay cái sạch sẽ năm nào cũng lên báo của người Nhật.

Mình kể ngắn gọn vậy thôi, đâu đó sẽ có phần hơi phiến diện. Nhưng trong sách tác giả dẫn chứng ra nhiều khía cạnh cụ thể. Nên đọc sẽ thấy bức tranh rõ hơn.

Trong các buổi tối mùa hè 2014, người dân tỉnh lỵ Sderot, Israel đem ghế nhựa, sofa lên một ngọn đồi. Họ uống soda, ăn bỏng ngô, vừa trò chuyện vui vẻ vừa cùng nhìn về chân trời. Đều đặn, khi chân trời sáng rực lên, người ta reo mừng và vỗ tay. Đó là những lúc bom và tên lửa của Israel đáp xuống dải Gaza của người Palestine. Chỉ trong vòng vài tuần, các đợt oanh tạc này đã giết chết hàng trăm trẻ em. Tối tối, những người dân Sderot ngắm màn mưa tên lửa như đang xem… một bộ phim”

Trích trong sách

4. Nhưng cũng có vài điểm không ổn lắm

Cuốn sách nhìn chung đưa vấn đề hay. Nhưng có 1 số chỗ mình không ok lắm. Như cách mà tác giả nói về việc đi du học của mấy thanh niên hiện nay. Hay góc nhìn về sách self-help. Tuy nhiên, cuốn này hay ở chỗ 212 trang sách đều là góc nhìn và ý kiến cá nhân của tác giả. Mà đã là ý kiến cá nhân thì nó mang gì đó rất riêng. Sẽ khó mà nhận được đồng tình 100% từ phía đọc giả. Nhưng nội dung thì vẫn rất chất.

Cuốn này mình được kênh youtube Web5Ngay giới thiệu. Thấy tiêu đề lạ quá, lọ mọ đọc thử nội dung thì thấy cũng hay. Cũng cần cho mình sau này nên là đọc.

Thật sự đọc xong thì thấy đây là một cuốn sách nên đọc, đặc biệt ở thời buổi xã hội nhiều cái để nói như bây giờ. Thiệt là mình nghĩ anh em nên đọc cuốn này. Đọc để biết nước mình đang như thế nào, bị vấn đề gì và ảnh hưởng đến cuộc sống của mình như thế nào.

Nội dung cuốn này rất giống với nội dung vlog của “diễn viên hài vô địch thanh lịch khắp vũ trụ” Dưa Leo 😎 Mình rất thích vlog của anh này. Nói rất thẳng và có duyên. Cuốn này cũng vậy, tác giả Đặng Hoàng Giang nói những vấn đề hiện tại của nước mình. Chả né cái gì hết. Nói thẳng và cũng rất có duyên.

Bức xúc không làm ta vô can. Một cuốn sách sẽ không bao giờ bán chạy ở Việt Nam. Ít nhất cho tới thời điểm hiện tại. Nhưng chỉ ở thời điểm hiện tại.

Mình viết bài này mong muốn: trước là share cho anh em một cuốn sách hay, sau là hi vọng anh em sẽ chịu khó đọc những cuốn có nội dung thực tế như vầy nhiều hơn. Vì nó rất cần thiết cho bản thân mình. Sao lại có thể bỏ qua một cuốn sách chân thật, nói rõ nét về thực tế đất nước mình như vầy được chứ. Không bán chạy ở hiện tại. Nhưng chắc chắn sẽ thu hút được nhiều người quan tâm sau này!

Okay cảm ơn anh em đã đọc hết bài này. Hẹn gặp anh em ở những bài sau!!!

Nguyen Hoang Phu Thinh

Hello anh em! Mình là Thịnh, hiện tại mình đang làm Business Analyst tại RBVH. Mình đang tập viết, tập đọc sách và góp nhặt những trải nghiệm trong nghề BA trên blog này. Hi vọng những chia sẻ của mình sẽ giúp ích được anh em 🙂 Read more about me