Hello anh em. Mình có nghe nhiều người nói lương của Business Analyst mặt bằng trung khá là cao, nào là vì nghề hot, ngành mới nổi ở Việt Nam, ít người làm, abc, xyz. Tuy nhiên thực tế có phải vậy hay không thì bài này mình sẽ chia sẻ những gì mình biết và những gì mình… nghe ngóng được :3

Đầu tiên thì BA không chỉ là nghề có ở Việt Nam, mà có trên toàn thế giới. Do đó mình sẽ nói rộng hơn ra về lương của Business Analyst trên thế giới như thế nào, để anh em có cái nhìn toàn diện.

1. Lương của Business Analyst nước ngoài

Để cho dễ thì mình sẽ lên trang Glassdoor để đo trước mức lương của BA xem thử.

Lương trung bình BA tại Mỹ

Lương trung bình BA tại Mỹ

Sau khi mình gõ từ khóa IT Business Analyst, location gõ United State thì nó tự ra Washington State. Anh em thấy thì lương trung bình ở bển là 76,549$ một năm. Trung bình một tháng là 6,379$. Tương ứng với 146.000.000đ/ tháng.

Cái này kể cũng bình thường. Vì mình nghe nói BA nước ngoài người ta làm ghê lắm. Đó mới là IT Business Analyst thôi. Còn Business Analyst nói chung ở các ngành khác thì kinh nghiệm đầy mình.

Vì ở nước người ta, ngành này đã phát triển cả mấy chục năm rồi. Nên những best practices đều được triển khai và áp dụng từ thời napoleon. Nên trình độ người ta cao là điều bình thường. Chưa kể mức sống ở bển cao nữa.

Tiếp theo mình sẽ nhảy qua bên Singapore xem thử thế nào.

Lương BA tại Singapore. Cũng thứ dữ không khác gì Mỹ Tho là mấy :)))

Lương BA tại Singapore. Cũng thứ dữ không khác gì Mỹ Tho là mấy :)))

Trung bình ở Mỹ là 76,549$/ năm thì ở Đảo quốc sư tử là 60,500$/ năm, cỡ 115 chai một tháng.

Hồi 2017, tạp chí BALENS của IIBA có publish một bài khảo sát về mức lương của BA. Bài khảo sát này hỏi hơn 5,200 anh em BA từ 109 nước trên toàn thế giới. Kết quả khảo sát có 1 số điểm nổi bật sau, anh em đọc mất hồn chơi.

  • Trung bình thì chị em phụ nữ có thu nhập cao hơn nam giới. Cụ thể, nữ 1 năm kiếm được 78,980$, còn nam thì chỉ kiếm được… 75,410$. Chênh lệch cỡ 5%. Anh em yên tâm, cũng không nhiều lắm nhỉ 😂.
  • Anh em nào có bằng cấp thì kiếm được nhiều tiền hơn khoảng 11% anh em nào không có. Cụ thể top 5 ông có nhiều bằng cấp nhất được khảo sát có mức lương trung bình là 85,804$/ năm. Cái này mình thấy hơi sai sai ở Việt Nam. Tương lai thì chưa biết sao, nhưng ở hiện tại làm với khách hàng Việt Nam thì chắc chưa cần đâu.
  • Cứ thêm 1 năm kinh nghiệm, thì lương tăng trung bình 2,096$/ năm. Có thêm bằng thạc sĩ thì tăng thêm 2,566$/ năm.

OK, trên là một số thông tin từ Glassdoor và IIBA. Anh em cùng chuyển qua 1 blog khác về BA rất nổi tiếng của Laura Brandenburg là Bridging-the-gap. Xem thử mức lương trung bình của BA trên thế giới thế nào.

Trang này thì nói đến một con số khác, có vẻ… cao hơn nhiều 2 con số trên. Năm 2017 ở Mỹ người ta khảo sát được lương BA trung bình là 94,881$/ năm. Năm 2013 là 91,512$/ năm và 2010 là 82,493$/ năm.

Ngoài ra, anh em có thể lên trang Payscale để đo thử mức lương của Business Analyst ở các nước là bao nhiêu. Trang này thì kết quả hơi rộng, nhưng cũng xêm xêm với mấy số liệu phía trên thôi à. Trang này thì còn bonus thêm cho anh em các thước đo cụ thể theo: số năm kinh nghiệm, level mới nhập môn hay có kinh nghiệm rồi, công ty lớn hay nhỏ, vâng vâng và mây mây. Nói chung Payscale cũng có mấy cái hay hay, anh em lên đó vọc thử.

Okay, vậy trung bình ở nước ngoài, lương của Business Analyst dao động từ 100,000,000đ đến 150,000,000đ/ tháng. Còn ở Việt Nam thì sao?

2. Lương của Business Analyst Việt Nam

Mình lại tiếp tục lên một trang khác về khảo sát lương để xem. Nhưng trang này là của Việt Nam. Mình sẽ lên Vietnam Salary Careerbuilder để xem.

Lương Business Analyst tại Việt Nam

Lương Business Analyst tại Xì-Gòn

Như anh em thấy thì 16,400,000đ là lương trung bình hàng tháng của BA ở Sài Gòn. Thực tế thì khoản này phụ thuộc nhiều vào công ty nữa. Công ty lớn, nhiều dự án, chất lượng nhân sự cao thì lương cao. Công ty nhỏ, chưa có nhiều dự án, nhân sự anh em còn train cho nhau cùng đi thì có thể lương thấp. Mà cũng không phải lúc nào cũng vậy. Không phải cứ công ty lớn là lương cao, công ty nhỏ, ít người là lương thấp. Nó cũng tùy vào nhiều yếu tố lắm.

Thấy được con số 16 chai, mình chắc cũng có nhiều anh em vừa so sánh lương của mình với mức trung bình này đúng không. So sánh làm gì, mỗi người một kinh nghiệm, điểm mạnh riêng mà. Có chỗ đang cần kỹ năng, domain này, mình vô mà khớp thì dễ deal lương hơn.

Anh em có join mấy group BA thì lâu lâu thấy có mấy tin tuyển dụng lương toàn 10-20tr không :v Nhưng luôn kèm theo câu tùy kinh nghiệm và domain knowledge.

Cái report về lương của Vietnam Salary này không trả kết quả theo số năm kinh nghiệm đâu anh em. Mình thấy nó không có thước đo nào rõ ràng. Cái report này chỉ là tổng hợp kết quả thu thập về lương BA thôi. Chứ detail thì không có.

Nhìn 16 củ thấy ham. Thấy lương thấp hơn 16 củ, nghĩ là deal hớ thì không phải. 16 này là mức trung bình, giữa mức thấp nhất là 6,000,000đ và mức cao nhất là 33,800,000đ. Làm rồi nâng kinh nghiệm, kỹ năng lên dần dần thì lương mới lên. Cái trang Vietnam Salary này anh em có thể nhập mức lương của mình vào, rồi nó trả kết quả là lương mình mặt bằng chung thấp hay cao. Thiệt ra cái này tự dòm cũng được rồi, cần gì nhập vào.

Mình thấy nhiều người hay nói lương BA cao. Một phần cũng đúng, vì mình có thử search đối chiếu với jobs back office khác như HR, Kế toán hay Marketing thì lương có phần nhỉnh hơn thật. Bạn bè mình làm BA không nhiều nhưng cũng có. Mới ra trường lương trên 10 là bình thường. Có đứa lên tới 15 củ một tháng.

Để chuẩn bị cho tốt thì anh em cứ đi gom hết mấy JD tuyển dụng của mấy job BA. Ngồi xem thử mình đạt bao nhiêu % trong đó. Có requirement nào mình chưa đạt, hoặc không tự tin không. Cái nào chưa ổn thì ráng ngồi luyện, chuẩn bị thêm. Kỹ năng nào chưa có thì ráng build dần dần. Mai mốt đi phỏng vấn tự tin hơn.

Người ta lương 15 củ là trước đó cũng phải lên bờ xuống ruộng dữ lắm mới được vậy. Chứ đâu dễ đi làm thuê mà đạt được mức đó ngay 🙂 Anh em cố gắng thực tập nhiều, làm mấy công việc khớp với ngành của mình. Nói chung là va chạm càng sớm càng tốt. Mai mốt còn có cái chém, mà còn hi vọng được lương cao. Ngành nào cũng vậy thôi, chịu khó mới được.

3. Lương Business Analyst và Developer

Trong ngành IT thì có nhiều vị trí: Developer, BA, QA, QC, PM… Cái topic “BA lương cao” là muôn thuở. Nhưng mình thấy cái này lại tùy vào… giai đoạn. Cái gì giá trị, hiếm thì được trả giá cao thôi.

Một anh BA mới ra trường với một anh Dev mới ra trường chưa chắc lương anh BA đã cao hơn. Mặt khác, lương Dev mới ra trường cao là… chuyện bình thường. Cao hơn mặt bằng chung các ngành khác, và cao hơn các job như BA, QC, QA là điều bình thường.

Cái giá trị của BA nằm ở chuyện tích lũy kinh nghiệm nhiều, bên cạnh đó việc học, tự improve lên cũng rất quan trọng. Nhưng cái thấy rõ ràng và được áp dụng rõ nhất vẫn là kinh nghiệm và cách xử lý trong dự án.

Còn Dev thì thuần về chuyên môn, về luyện tập. Code sạch, code đẹp đến từ việc tự học hỏi, tự nghiên cứu và tự luyện tập nhiều hơn, là đến từ dự án.

Chắc chắn học từ dự án vẫn rất good. Nhưng xét ở góc độ mới ra trường thì cái gì tự mình chủ động học được, luyện được vẫn có đất diễn hơn những cái mình phải chờ dự án mới kinh qua được, mới từng trải được.

BA giai đoạn đầu có thể lương thấp hơn Dev. Nhưng qua giai đoạn nếu tích lũy được domain knowledge, kinh nghiệm xử lý tình huống hay góc nhìn về business đậm nét hơn thì chắc chắn thu nhập sẽ khá lên rất nhanh.

Ai cũng vậy, nghề nào cũng vậy. Cái quan trọng mình nghĩ là anh em cần nhận diện được cái gì cần cho nghề của mình. Cái gì giúp mình leo lên nhanh, giúp mình improve nhanh và đi đúng hướng thì cứ quất thôi.

4. Thu nhập của một Business Analyst

Thường thì mình thấy Dev rất dễ kiếm thêm nhiều nguồn thu nhập khác ngoài việc làm thuê 8 tiếng/ ngày. Làm freelancer đối với coder thì muôn thuở. Từ làm website, thiết kế, đến các dự án outsourcing phần mềm. Biết sắp xếp thời gian hiệu quả, thì chắc chắn một Developer sẽ tối ưu hóa được thu nhập của mình, bên cạnh đó là tối ưu hóa cả trình code lẫn kinh nghiệm làm việc. Càng làm, càng lên tay.

Dĩ nhiên là dev không có nghĩa là chỉ coding. Cả một biển trời trong lĩnh vực coding/ programing mà chắc chắn phải vừa làm, vừa rút kinh nghiệm và chiêm nghiệm nhiều lần thì mới khám phá được.

Quay lại với BA thì câu hỏi đặt ra là: Business Analyst có làm Freelancer được không?

Câu trả lời là , nhưng chủ yếu ở nước ngoài. Việt Nam thì không phổ biến bằng.

Ở nước ngoài thì trình độ BA cao hơn mình rất nhiều (sorry anh em cái này mình nghe kể rồi chém gió lại thôi chứ chưa thấy tận mắt hehe). Nghe nói đâu BA con nhà người ta quản lý requirement chặt chẽ rõ ràng lắm. Cái gì ra cái đó. Guide khách hàng đi từng tí một, dự án nằm im trong scope, mà khách hàng vẫn hài lòng :3 Rồi Agile team làm ăn khớp rơ nhau từng chút một. Nhịp nhàng day by day, một dự án khó mà kéo dài hay delay được.

Thì có như vậy, họ mới có thể tự tin nhận một vài task liên quan làm thêm được. Và khi đó khách hàng cũng mới có thể tự tin giao task cho BA làm theo dạng freelancer được.

Còn Việt Nam mình làm theo team, meeting hằng ngày mà còn nảy sinh quá trời vấn đề, huống chi độc lập tác chiến. Không phải cứ làm freelancer là làm một mình, vẫn có team đàng hoàng bài bản. Vì BA thì không ai làm một mình một ngựa hết. Nhưng rõ ràng điều kiện gặp mặt trực tiếp hoặc trao đổi với khách hàng sẽ bị hạn chế hơn rất nhiều. Nên nhìn chung hiện tại mình thấy vẫn chưa phổ biến lắm.

Một số task có thể làm freelancer dành cho BA như:

  • Tài liệu hóa (mô hình hóa) requirements
  • Requirements Analysis
  • Configure hệ thống (cho anh em nào làm triển khai)
  • Viết các tài liệu đặc tả, test cases.

Nhìn chung là chủ yếu liên quan đến việc tài liệu hóa. Viết là nhiều. Anh em có dịp rèn kỹ năng viết. Anh em lên mấy trang như: fiverr.com, upwork.com hay freelancer.com để tìm mấy job như vậy.

Tuy nhiên mình thấy bên nước ngoài, BA mà làm freelancer thì thường không làm mấy cái này. Mà hơi ngược lại.

Business Analyst đúng nghĩa là Business Analyst. Không nằm hạn hẹp trong bối cảnh IT mà rộng hơn là đi tư vấn, giải quyết các issue của doanh nghiệp bằng kinh nghiệm tích lũy được trong bao năm chinh chiến qua các dự án, các công ty và các domain khác nhau.

Thường thì đây là các bác đã có quá nhiều năm chiến đấu. Kinh nghiệm đầy mình. Thường họ sẽ thiên về tư vấn cấp cao hơn là đi detail về requirement như BA vẫn hay làm. Đó là khi họ đã đạt đến level cao nhất của BA, là trở thành một Consultant! Một Business Consultant thực thụ.

Nói về lương thưởng thì job nào, công ty nào cũng có đợt thưởng định kỳ hằng năm. Nên cái này mình không nói. Còn thưởng theo dự án thì tùy công ty. Công ty có, công ty không. Như bên công ty mình thì không có. Có công ty sign-off đóng được dự án lớn thì trích thưởng cho nhân viên là chuyện bình thường. Nên làm BA được thưởng theo huê hồng hợp đồng là có. Nhưng mình thấy có vẻ không phổ biến lắm.

Ngoài ra anh em có thể làm social network như channel youtube, fanpage, instagram, chia sẻ những gì liên quan tới nghề. Cái này mà kiếm tiền thì mình… không chắc lắm :))

Ngoài ra vì đọc tài liệu tiếng Anh nhiều nên anh em nào đủ đô thì đi dịch tài liệu thuê, kiếm ly cà phê.

Hoặc là thiết kế web. Thiết kế flow, behavior của người dùng thôi chứ không coding.

Bữa mình vô website PizzaHut order online mà thấy mía lao quá. Vô gì mà thấy rối quá trời, click tùm lum hết, không thân thiện còn gây rối cho người dùng nữa. Mấy chương trình khuyến mãi cứ rối beng lên hết chả biết đường nào lần.

Anh em kiếm thằng bạn nào biết viết web, 2 thằng đăng tin freelancer làm web giá rẻ mình nghĩ cũng ổn. Cái web nó cũng là hệ thống thôi. Dựa vào requirement của khách hàng, anh em design các mục của web, navigation sao cho hợp lý.

Mình mới chỉ nghĩ ra tới đây thôi. Cố gắng ngồi ngẫm lại, hằng ngày mình lên công ty làm gì, tách cái đó ra làm thêm, luyện thêm, giúp người khác được không. Liệu có ai cần mình giúp về cái này hay không? Mình nghĩ ngồi lảm nhảm vậy hoài cũng ra thôi.

Mà làm thêm, kiếm thêm thu nhập dựa trên nghề của mình, bổ trợ cho nghề thì mình nghĩ nhiều. Nhưng nên kiếm cái nào mà có tương lai lâu dài thì hẳn làm. Chứ đi dịch tài liệu thuê nó mang tính giai đoạn thôi. Có thể lúc đó anh em muốn improve trình đọc, trình viết lên thì làm. Nhưng tới 1 lúc có những cái khác nó quan trọng hơn thì thôi. Quan trọng nhất vẫn là công việc chính của mình, làm những gì xung quanh nó để đẩy nó phát triển lên thôi.

Okay, bài này cũng dài rồi mình sẽ kết thúc tại đây. Hi vọng những số liệu trong bài này sẽ giúp anh em hiểu rõ hơn về chuyện lương bổng trong nghề. Chủ yếu bài này mình muốn hướng tới mức lương khởi điểm trong ngành. Còn đối với các vị trí nhiều kinh nghiệm thì cứ lấy mức lương khởi điểm cộng thêm kinh nghiệm và chuyên môn vào thôi. Vì một khi đã có kinh nghiệm và chuyên môn vững thì sẽ có khá nhiều yếu tố tác động đến mức lương của mình. Thiệt ra lương BA nói cao chứ mới ra trường cũng không cao lắm đâu.

Ai cũng vậy, ngành nào cũng vậy mà. Mới ra trường lương thấp là điều bình thường. Khá xíu thì lương ổn hơn. Còn xuất sắc, biết chuẩn bị trước kinh nghiệm, kiến thức thì lương 8 chữ số là trong tầm tay. Anh em cứ cố gắng làm 2-3 năm, nếu giỏi thật sự, có năng lực thì lương sẽ lên nhanh thôi. Thiệt ra thì anh em nào mà làm BA vì lương cao thì nên cân nhắc kỹ lại nha :))

Thôi bye anh em. Hẹn gặp anh em ở những bài sau!!!

Nguồn tham khảo

http://balens.iiba.org/?q=content/2017-salary-survey-summary/

https://www.theguardian.com/money/2016/nov/21/freelance-business-analyst-jobs-dried-up-what-next/

Nguyen Hoang Phu Thinh

Hello anh em! Mình là Thịnh, hiện tại mình đang làm Business Analyst tại RBVH. Mình đang tập viết, tập đọc sách và góp nhặt những trải nghiệm trong nghề BA trên blog này. Hi vọng những chia sẻ của mình sẽ giúp ích được anh em 🙂 Read more about me